محمد حسن خان اعتماد السلطنه
51
مرآة البلدان ( فارسى )
در سنهء هزار و دويست و ده در ارميه كه تاج سلطنت را بر سر نهاد « 67 » اين نطق را كرد : « حالا كه مايل شديد من تاج بر سر بگذارم بدانيد كه زحمات شما بعد ازاينرو به تزايد است . چرا كه تاج سلطنت ايران را كه بر سر مىگذارم آنقدر خواهم كوشيد كه بر جميع سلاطين ماضيهء ايران از حيث اقتدار و شان مزيت يابم » . بعدها به اردبيل آمده شمشيرى كه بالاى مقبرهء شيخ صفى رحمة الله عليه بود برداشته به كمر بست . مقصود از برداشتن اين شمشير اين بود كه در راه دين و رواج مذهب شيعه اين شمشير را به كار خواهد برد . اين عمل كه از شاه شهيد به ظهور رسيد چند سال بعد ناپلئون اول هم شمشير فردريك بزرگ را از سر مقبرهء او بعد از فتح برلن برداشت و به كمر بست . ارنبويه [ مع - مر ] : قريهاى است از قراى رى و قبر كسائى و محمد بن حسن فقيه در آن است . رنبويه نيز گويند . مؤلف گويد اين دهكده الحال خالصهء ديوان است . شاه شهيد آقا محمد شاه قاجار آن را به مصطفى قلى خان برادر خود كه جد امى مؤلف است به سيورغال ابدى عطا فرموده بود و هنوز در تصرف مؤلف است . چند سال قبل زمين را به جهت زراعت شخم مىزدند . ريشهء درختى كهنه پيدا شد كه هر وقت به آتش مىانداختند بوى صندل مىداد . بعد معلوم شد ريشهء درخت كاج همينكه كهنه شد بوى شبيه به بوى صندل مىدهد . شايد در قديم الايام عمارت و باغى آنجا بوده و حالا منهدم است . از آب جاجرود مشروب مىشود . سالى يك صد خروار غله ارتفاع آنجاست . سكنهء آنجا از طايفهء كردبچه مىباشند . از دهات ورامين است . ارن وثرن : دو شهر است از طبرستان . اروند : اسم كوهى است بسيار سبز و خرم كه شهر همدان در سايهء آن كوه
--> ( 67 ) - آقا محمد خان قاجار دوبار تاجگذارى كرده يك بار در 1200 پس از مرگ عليمراد خان زند و بار ديگر در 1210 پس از برافكندن لطفعلى خان زند ( ر ك منتظم ناصرى در حوادث سالهاى 1200 و 1210 ) .